Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, “2026’yı TDT açısından üç kelimeyle ifade etmem gerekirse uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme derim.” değerlendirmesinde bulundu.
Ömüraliyev, 3 Ekim Türk Devletleri Teşkilatının kuruluş yıl dönümüne ilişkin AA’nın sorularını yazılı yanıtladı.
Türk dünyası açısından 3 Ekim’in yalnızca kuruluş yıl dönümü olmadığını, ortak tarihin, dilin, kültürün ve kardeşlik bağlarının ortak gelecek iradesine dönüştüğü tarihi dönüm noktası olduğunu belirten Ömüraliyev, Türk devletlerinin liderlerinin ilk kez 1992’de bir araya geldiklerini hatırlattı.
Ömüraliyev, o tarihte başlayan Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirveleri sürecinin, yaklaşık 20 yıl boyunca ülkeler arasında düzenli siyasi diyaloğun, karşılıklı güvenin ve ortak hareket etme iradesinin gelişmesini sağladığını vurguladı.
2009’da imzalanan Nahçıvan Anlaşması’nın bir başlangıç olduğu kadar, 1992’den itibaren gelişen güçlü siyasi iradenin kurumsal kapasiteye dönüşmesinin de bir sonucu olduğuna işaret eden Ömüraliyev, şunları kaydetti:
“Nahçıvan Anlaşması ile Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin kurulması, yıllar içinde oluşan siyasi diyaloğu kalıcı bir uluslararası işbirliği yapısına kavuşturdu. 2021 İstanbul Zirvesi’nde Türk Konseyinin Türk Devletleri Teşkilatı adını alması ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu’nun kabul edilmesiyle bu kurumsallaşma süreci yeni bir aşamaya ulaştı.”
Ömüraliyev, TDT’deki kurumsal kapasitenin temelinde 30 yılı aşkın süredir devam eden güçlü ve kararlı siyasi iradenin bulunduğunun altını çizerek, TDT üyesi ülkelerin ortaya koyduğu iradenin zaman içinde siyasi diyaloğu kurumsal işbirliğine, kurumsal işbirliğini de giderek daha fazla somut proje ve uygulamaya dönüştürdüğünü belirtti.
TDT’nin başlangıçtaki istişare ve diyalog çerçevesinin çok ötesine geçmiş, kapsamlı ve giderek daha uygulama odaklı uluslararası teşkilata dönüştüğünü vurgulayan Ömüraliyev, TDT’nin siyasi diyalogdan ekonomi ve ticarete, güvenlikten uzay teknolojilerine kadar uzanan 64 işbirliği mekanizmasına sahip olduğunu anlattı.
Büyükelçi Ömüraliyev, “2023 yılından bu yana 32 yeni işbirliği mekanizması kurduk. Bu sayı, 2022 sonuna kadar oluşturulan mekanizmaların toplamına eşittir. Bu, teşkilatımızın son yıllardaki kurumsal gelişiminin hızını ve kapsamını açık biçimde ortaya koymaktadır ancak görev sürem boyunca şahit olduğum en önemli gelişmelerden biri belki de rakamlarla ifade edilemez: Bu, Türk devletleri arasındaki siyasi eş güdümün ve birlikte hareket etme iradesinin belirgin biçimde güçlenmesidir.” yorumunu yaptı.
Siyasi istişarelerin daha kapsamlı hale geldiğine, kurumlar arasındaki ağların güçlendiğine dikkati çeken Ömüraliyev, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Türk dünyası, uluslararası alanda giderek daha görünür ve daha güçlü bir ortak ses ortaya koymaya başladı. Birleşmiş Milletler sistemi ve diğer uluslararası kuruluşlarla gelişen ilişkilerimiz, TDT+ formatımız ve Türk Haftası gibi kamu diplomasisi girişimlerimiz de bu dönüşümün parçalarıdır. Bu yakınlaşmanın kültürel ve toplumsal boyutu da bizim için son derece önemlidir. Ortak Türk Alfabesi konusunda kaydedilen tarihi ilerleme, ortak dil ve kültür mirasımızın gelecek nesillere aktarılması bakımından özel bir anlam taşımaktadır.”
“3 Ekim, bizim için hem geçmişe hem de geleceğe bakma günüdür”
Ömüraliyev, 3 Ekim’in hem geçmişe hem de geleceğe bakma günü olduğuna dikkati çekerek, “1992’de siyasi iradeyle başlayan, 2009’da kurumsal bir yapıya kavuşan ve bugün çok boyutlu bir uluslararası teşkilata dönüşen bu yolculuk, Türk devletlerinin ortak geleceğini birlikte inşa etme kararlılığının en somut ifadesidir.” görüşünü paylaştı.
TDT’nin 2026 yılındaki faaliyetlerini değerlendiren Ömüraliyev, “2026’yı TDT açısından üç kelimeyle ifade etmem gerekirse uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme derim. Bu noktada, Azerbaycan’ın başarılı dönem başkanlığının 2026 yılı boyunca teşkilatımızın gündemine önemli bir ivme kazandırdığını özellikle vurgulamak isterim. Azerbaycan’ın dönem başkanlığı, yoğun bir siyasi ve sektörel gündem, yeni girişimler ve mevcut işbirliği mekanizmalarının daha etkin biçimde işletilmesiyle öne çıktı. Liderlerimizin ortaya koyduğu siyasi iradenin farklı işbirliği alanlarına yansıtıldığı ve alınan kararların uygulamaya geçirildiği çok verimli bir dönem oldu.” ifadelerini kullandı.
Ömüraliyev, ekonomik alanda da önemli bir aşamaya gelindiğini vurgulayarak, bağlantısallık açısından stratejik önceliklerin merkezinde olmaya devam ettiğinin altını çizdi.
2026’nın en dikkat çekici özelliklerinden birinin de TDT’nin geleceğin alanlarına daha güçlü biçimde girmesi olduğunu belirten Ömüraliyev, sağlık alanında da işbirliğinin giderek daha somut hale geldiğini ifade etti.
Ömüraliyev, “2026 için temel değerlendirmem şudur: TDT, kararların uygulamaya, anlaşmaların projelere ve ortak vizyonun somut sonuçlara dönüştürüldüğü bir yapıya doğru ilerliyor.” değerlendirmesinde bulundu.
TDT’nin gelecek hedefleri
TDT’nin gelecek hedeflerine ilişkin Ömüraliyev, şunları kaydetti:
“Önümüzdeki dönemin temel referans noktası, Türk Dünyası 2040 Vizyonu olacaktır. Bana göre artık önümüzdeki aşamanın anahtar kavramlarından biri daha derin bütünleşmedir. Bununla kastettiğim, devletlerimizin egemenliklerine ve ulusal önceliklerine saygı temelinde, ekonomik, ulaştırma, enerji, dijital ve beşeri bağlantıları çok daha güçlü bir yapıya kavuşturmaktır. Hedefimiz, işbirliğinden daha derin bütünleşmeye, anlaşmalardan uygulamaya, tek tek projelerden birbirine giderek daha fazla bağlanan ekonomik, dijital ve beşeri bir alana doğru ilerlemektir.”
Ömüraliyev, bu yılın kendisi için özel ve kişisel anlamının bulunduğuna işaret ederek, 2022’de başladığı genel sekreterlik görevinin sonuna yaklaştığını, 4 yıl boyunca Türk dünyasına bu görevde hizmet etmenin kendisi için büyük bir onur ve sorumluluk olduğunu vurguladı.
Büyükelçi Ömüraliyev, “Türk devletleri arasındaki derin bağların, ortak hareket etme iradesinin ve müşterek hedefler doğrultusunda birlikte sonuç üretme kapasitesinin daha da güçlenmesinin son derece kıymetli olduğuna inanıyorum. Zira teşkilatımızı uluslararası alanda kendine özgü kılan temel özelliklerden biri, işbirliğimizin yalnızca ortak çıkarlara değil ortak tarih, dil ve kültürden beslenen köklü kardeşlik ve dayanışma bağlarına dayanmasıdır. ‘Biz Birlikte Daha Güçlüyüz’ anlayışı, bizim için yalnızca bir slogan değil bu güçlü bağların ve birlikte hareket etme iradesinin somut bir ifadesidir. 17 yıllık kurumsal tarihinde TDT’nin ulaştığı bu dayanışma ve ortak hareket etme kültürünün, teşkilatımızın geleceğini üzerine inşa edeceği en güçlü temellerden biri olduğuna inanıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
